İstanbul’un Kardeş Şehir, İşbirliği Protokolleri Ve Mutabakat Zaptı/İyi Niyet Mektupları

Kentler Arası İşbirliği Süreci 

Günümüzün sürekli değişen ve gelişen dünyasında, şehirlerin önemi de gittikçe artmaktadır. Yönetimde ağırlığın merkezden yerel yönetimlere doğru kayması, hem demokrasinin tabana yayılmasını hem de yerel yönetimlerin güçlenmesini sağlamaktadır. Böylece yerel yönetimlerin etkinliği artmakta ve etkinlik alanının uluslararası boyutlara da ulaştığı görülmektedir.

Kentler arasında uluslararası işbirliğinin en önemli amacı, yerel yönetimleri geliştirmek, yerel demokrasiyi güçlendirmek, halkın yönetime katılım hakkını savunmak, yerel yönetimler aracılığıyla toplumlar arasında barış ve kardeşliği geliştirmek, çevre kaynaklarının daha iyi kullanılması için yerel düzeyde işbirliği yapmak, yerel yönetimler arasında bilgi ve deneyim paylaşımını sağlamak şeklinde ifade edilebilir.

İstanbul’un kentler arası ilk işbirliği, Brezilya’nın Rio de Janeiro kenti ile 1965 yılında Kardeş Şehir Protokolü imzalanması ile gerçekleşmiştir ve bu protokol 2012 yılında yenilenmiştir.

Kardeş Şehir Kavramı 

Kardeş şehir, coğrafi olarak uzak yerleşim alanlarının, kültürel ve ticari alışveriş amacıyla oluşturdukları birlikteliktir. Bu birliktelik, sosyo-ekonomik gelişimi yükseltmek amacıyla proje ve programlar yürüten iki veya daha fazla belediyenin ortak uygulamasıdır. Kardeş şehir ya da uluslararası ilişkiler terminolojisinde “sister city”, 1950’li yıllardan itibaren ABD şehirleri ile dünyanın geri kalan ülkelerindeki şehirler arasında barış ve karşılıklı anlayışın geliştirilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. Avrupa’da da aynı yıllarda özellikle Fransız ve İngiliz şehirleri arasında dostluğun geliştirilmesi amacıyla ‘’twinning’’ adı verilen kardeşlik ilişkileri kurulmaya başlanmıştır.

Merkezi ABD’de bulunan Dünya Kardeş Şehirler Birliği Teşkilatı’nın prensiplerine göre bir şehir her ülkeden ancak bir şehir ile kardeş şehir ilişkisi kurabilir. Bu, çok katı bir kural değildir. Ancak bu kurala genellikle uyulduğu görülmektedir.

Kardeş şehir olma teklifi, genellikle diplomatik yollardan yapılır. Dışişleri Bakanlığı kanalıyla belediyelere iletilir veya belediyeler arasında karşılıklı temaslar kurulur. Yurtdışından herhangi bir şehirle kardeş şehir olabilmek için Belediye Meclis Kararı ve İçişleri Bakanlığı’nın onayı gerekmektedir.

Gerek Belediye Meclisi kararında, gerekse İçişleri Bakanlığı’nın izninde göz önünde bulundurulan en önemli husus, şehirler arasındaki denkliktir. Şehirlerin; ülke içindeki önemi, nüfusu, ekonomik ve ticari durumu, kültürel yapısı ve coğrafi özelliği bakımından birbirine yakın ya da denk olması idealdir. Çünkü bu kriterlere dayanılarak kurulacak bir ilişki daha verimli olur ve ortak çalışmaların daha başarılı yürümesini sağlar. Bazen yukarıda bahsedilen benzerliklerin bir veya birkaçına bakılarak ya da denk olmamasına rağmen manevi destek sağlamak amacıyla da bir şehirle kardeş şehir ilişkisi kurulabilir.

Kardeş şehir ilişkisinin kendisinin başlıbaşına kurulması, ilişkiyi kuran kentler arasında her türlü işbirliği için uygun bir zemin ve güçlü bir bağ oluşturmaktadır. Genel olarak, yapılan protokol çerçevesinde hangi alanlarda işbirliği yapılacağı ifade edilir. Protokol hazırlanmadan önce de iki tarafın faydasına olacak işbirliği alanları için çalışmalar yapılır ve karşılıklı müzakere edilir. Taraflar isterlerse protokole süre sınırı koyabilirler.

İstanbul’un, 39 Kardeş Şehir, 20 İşbirliği Protokolü ve 18 Mutabakat Zaptı/İyi Niyet Protokolü bulunmaktadır.

İstanbul’un kardeş şehirlerinin 19’u Asya, 11’i Avrupa, 4’ü Amerika ve 5’i de Afrika kıtasındandır.

İşbirliği Protokolü 

İki kent arasında kurulan en güçlü ikinci ilişki türüdür. Proje işbirliği olarak kısa süreli olabileceği gibi kardeş şehir ilişkisinde olduğu gibi uzun süreli olarak da geçerli olabilir. Türkiye’de genelikle kardeş şehri bulunan ülkelerdeki ikinci bir şehir ile ilişki kurulması planlandığında işbirliği protokolü tercih edilmektedir. İşbirliği prookolünde şehirler arasında denklik prensibi aranmamaktadır. İşbirliği alanları teknik, kültürel veya tüm bunları içine alabilecek şekilde de oluşturulabilir. Maddeler tamamen taraflar arasındaki diyaloglarla netleşir. İşbirliği protokollerinde de Belediye Meclis Kararı olmalı ve İçişleri Bakanlığı’nın onayının alınması gerekmektedir. İstanbul, en son Lahor (Pakistan) ve Kyoto (Japonya) ile işbirliği protokolü imzalamıştır.

Mutabakat Zaptı/İyi Niyet Mektubu 

İki kent arasında ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla bir niyet beyanıdır. Kent meclislerinin (belediye meclisi) onayına gerek yoktur. Bu yönüyle kent yöneticisinin iradesini yansıtmaktadır. İlişkilerin güçlendirilmesi için ilk aşama niteliğindedir. Esas amaç niyetin eyleme dökülmesidir. İstanbul, en son Encemine (Çad) ve Guangzhou (Çin Halk Cumhuriyeti) ile Mutabakat Zaptı imzalamıştır.

İstanbul’un Kardeş Şehir, İşbirliği Protokolü Ve Mutabakat Zaptı/İyi Niyet Mektubu İmzaladığı Şehirler

KARDEŞ ŞEHİRLER
İŞBİRLİĞİ PROTOKOLLERİ
MUTABAKAT ZAPTI/ İYİ NİYET MEKTUPLARI
Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Rio de Janerio Brezilya İlk İmzalanma Tarihi:1965 (Yenilenme Tarihi:18.06.2012) Yenilenme:Rio de Janeiro
Şimonoseki Japonya 16.05.1972  
Lahor Pakistan 1975  
Johor Bahru Malezya 1983  
Cidde Suudi Arabistan 1984  
Kahire Mısır 04.06.1988 (Yenilenme Tarihi: 11.10.2011) İstanbul
Houston A.B.D. 20.10.1988 Houston
Berlin Almanya 17.11.1989 Berlin
St. Petersburg Rusya Federasyonu 22.11.1990 St.Petersburg
Rabat Fas 23.04.1991 (Ön Protokol)-20.09.1991(Mutabakat Zaptı) Rabat-İstanbul
Merv Türkmenistan 21.06.1994 Ankara
Barselona İspanya 05.01.1997 Barselona
Dubai B.A.E 22.03.1997 Dubai
Köln Almanya 15.03.1997 (Ön Protokol)-09.05.1997 (Mutabakat Zaptı) İstanbul-Köln
Şanghay Çin Halk Cumhuriyeti 23.10.1989 (Ön Protokol)-27.10.1997 (Mutabakat Zaptı) Şanghay-İstanbul
Odessa Ukrayna 17.09.1997(Ön Protokol)-02.11.1997 (Mutabakat Zaptı) Odessa-İstanbul
Amman Ürdün 28.11.1997 İstanbul
Saraybosna Bosna-Hersek 14.07.1997 (Ön Protokol)- 25.12.1997(Mutabakat Zaptı) Saraybosna-İstanbul
Durres Arnavutluk 06.02.1998 İstanbul
Almatı Kazakistan 02.04.1998 İstanbul
Kırgızistan 20.09.1997(Ön Protokol)/01.08.1998(Mutabakat Zaptı) Oş-İstanbul
Filibe Bulgaristan 23.01.2001 İstanbul
Köstence Romanya 22.05.2001 İstanbul
Hartum Sudan 09.10.2001 İstanbul
Kazan Tataristan/Rusya Federasyonu 07.10.2002 İstanbul
Üsküp Makedonya 03.04.2003 İstanbul
Şam Suriye 18.12.2006 İstanbul
Cakarta Endonezya 30.10.1998(Ön Protokol)/13.04.2007(Mutabakat Zaptı) İstanbul
Venedik İtalya 08.06.2007 Venedik
Pusan Güney Kore 04.06.2002 (Ön Protokol)/13.06.2008(Mutabakat Zaptı) Pusan
Bangkok Tayland 06.07.2009 İstanbul
Beyrut Lübnan 29.10.2010 İstanbul
Tebriz İran 29.10.2010 İstanbul
Meksika Şehri Meksika 19.11.2010 Meksika Şehri
Tunus Tunus 24.12.2010 İstanbul
Guangzhou Çin Halk Cumhuriyeti 18.07.2012 İstanbul
Bingazi Libya 20.02.2013 İstanbul
Encemine Çad 18.12.2014 İstanbul
Tiflis Gürcistan 18.04.2016 İstanbul

Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Floransa İtalya 1985  
Toronto Kanada 1990  
Stockholm İsveç 25.06.1990  
Strazburg Fransa 03.01.1991 İstanbul
Varşova Polonya 14.11.1991 Varşova
Budapeşte Macaristan 28.04.1992 İstanbul
Prag Çek Cumhuriyeti 13.05.1992  
Havana Küba 04.07.1992 İstanbul
Kabil Afganistan 09.07.1992 İstanbul
Xi'an Çin Halk Cumhuriyeti 16.12.1997 İstanbul
Atina Yunanistan 17.02.2000 İstanbul
Napoli İtalya 23.11.2000 Napoli
Seul Güney Kore 24.08.2005 Güney Kore
Bükreş Romanya 28.04.2006 İstanbul
Moskova Rusya Federasyonu 30.11.2006 Moskova
Paris Fransa Yenilendi - 16.04.2015 Paris
Kazablanka Fas 09.10.2009 Marakeş
Viyana Avusturya 16.12.2009 İstanbul
Lahor Pakistan 12.05.2011 İstanbul
Kyoto Japonya 06.10.2011 İstanbul
Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Milano İtalya 26.05.2005 İstanbul
Tiflis Gürcistan 01.06.2006 İstanbul
Pecs Macaristan 12.06.2008 İstanbul
Gyeongsangbuk-do Güney Kore 02.12.2010 İstanbul
Pencap Pakistan 27.12.2010 İstanbul
Pencap Pakistan 06.10.2011 İstanbul
Bogota Kolombiya 19.03.2012 Bogota
Gyeongsangbuk-do Güney Kore 24.05.2012 İstanbul
Karaçi Pakistan 18.06.2012 İstanbul
Frankfurt / Main Belediyesi Almanya 19.09.2012 İstanbul
Aden Yemen 08.11.2012 İstanbul
Mekke Suudi Arabistan 13.12.2012 İstanbul
Juba Güney Sudan 18.12.2012 İstanbul
Dakar Senegal 26.01.2013 İstanbul
Monrovia Liberya 31.01.2013 Monrovia
Akra Gana 19.02.2013 İstanbul
Encemine Çad 03.09.2013 İstanbul
Guangzhou Çin 25.03.2015 Guangzhou
Mogadişu Somali 23.02.2016 İstanbul
Ulan Bator Moğolistan 25.04.2016 Ulan Bator
Hangzhou Çin 28.04.2016 Hangzhou
KARDEŞ ŞEHİRLER
Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Rio de Janerio Brezilya İlk İmzalanma Tarihi:1965 (Yenilenme Tarihi:18.06.2012) Yenilenme:Rio de Janeiro
Şimonoseki Japonya 16.05.1972  
Lahor Pakistan 1975  
Johor Bahru Malezya 1983  
Cidde Suudi Arabistan 1984  
Kahire Mısır 04.06.1988 (Yenilenme Tarihi: 11.10.2011) İstanbul
Houston A.B.D. 20.10.1988 Houston
Berlin Almanya 17.11.1989 Berlin
St. Petersburg Rusya Federasyonu 22.11.1990 St.Petersburg
Rabat Fas 23.04.1991 (Ön Protokol)-20.09.1991(Mutabakat Zaptı) Rabat-İstanbul
Merv Türkmenistan 21.06.1994 Ankara
Barselona İspanya 05.01.1997 Barselona
Dubai B.A.E 22.03.1997 Dubai
Köln Almanya 15.03.1997 (Ön Protokol)-09.05.1997 (Mutabakat Zaptı) İstanbul-Köln
Şanghay Çin Halk Cumhuriyeti 23.10.1989 (Ön Protokol)-27.10.1997 (Mutabakat Zaptı) Şanghay-İstanbul
Odessa Ukrayna 17.09.1997(Ön Protokol)-02.11.1997 (Mutabakat Zaptı) Odessa-İstanbul
Amman Ürdün 28.11.1997 İstanbul
Saraybosna Bosna-Hersek 14.07.1997 (Ön Protokol)- 25.12.1997(Mutabakat Zaptı) Saraybosna-İstanbul
Durres Arnavutluk 06.02.1998 İstanbul
Almatı Kazakistan 02.04.1998 İstanbul
Kırgızistan 20.09.1997(Ön Protokol)/01.08.1998(Mutabakat Zaptı) Oş-İstanbul
Filibe Bulgaristan 23.01.2001 İstanbul
Köstence Romanya 22.05.2001 İstanbul
Hartum Sudan 09.10.2001 İstanbul
Kazan Tataristan/Rusya Federasyonu 07.10.2002 İstanbul
Üsküp Makedonya 03.04.2003 İstanbul
Şam Suriye 18.12.2006 İstanbul
Cakarta Endonezya 30.10.1998(Ön Protokol)/13.04.2007(Mutabakat Zaptı) İstanbul
Venedik İtalya 08.06.2007 Venedik
Pusan Güney Kore 04.06.2002 (Ön Protokol)/13.06.2008(Mutabakat Zaptı) Pusan
Bangkok Tayland 06.07.2009 İstanbul
Beyrut Lübnan 29.10.2010 İstanbul
Tebriz İran 29.10.2010 İstanbul
Meksika Şehri Meksika 19.11.2010 Meksika Şehri
Tunus Tunus 24.12.2010 İstanbul
Guangzhou Çin Halk Cumhuriyeti 18.07.2012 İstanbul
Bingazi Libya 20.02.2013 İstanbul
Encemine Çad 18.12.2014 İstanbul
Tiflis Gürcistan 18.04.2016 İstanbul

İŞBİRLİĞİ PROTOKOLLERİ
Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Floransa İtalya 1985  
Toronto Kanada 1990  
Stockholm İsveç 25.06.1990  
Strazburg Fransa 03.01.1991 İstanbul
Varşova Polonya 14.11.1991 Varşova
Budapeşte Macaristan 28.04.1992 İstanbul
Prag Çek Cumhuriyeti 13.05.1992  
Havana Küba 04.07.1992 İstanbul
Kabil Afganistan 09.07.1992 İstanbul
Xi'an Çin Halk Cumhuriyeti 16.12.1997 İstanbul
Atina Yunanistan 17.02.2000 İstanbul
Napoli İtalya 23.11.2000 Napoli
Seul Güney Kore 24.08.2005 Güney Kore
Bükreş Romanya 28.04.2006 İstanbul
Moskova Rusya Federasyonu 30.11.2006 Moskova
Paris Fransa Yenilendi - 16.04.2015 Paris
Kazablanka Fas 09.10.2009 Marakeş
Viyana Avusturya 16.12.2009 İstanbul
Lahor Pakistan 12.05.2011 İstanbul
Kyoto Japonya 06.10.2011 İstanbul
MUTABAKAT ZAPTI/ İYİ NİYET MEKTUPLARI
Şehir Adı Ülke Tarih İmza Yeri
Milano İtalya 26.05.2005 İstanbul
Tiflis Gürcistan 01.06.2006 İstanbul
Pecs Macaristan 12.06.2008 İstanbul
Gyeongsangbuk-do Güney Kore 02.12.2010 İstanbul
Pencap Pakistan 27.12.2010 İstanbul
Pencap Pakistan 06.10.2011 İstanbul
Bogota Kolombiya 19.03.2012 Bogota
Gyeongsangbuk-do Güney Kore 24.05.2012 İstanbul
Karaçi Pakistan 18.06.2012 İstanbul
Frankfurt / Main Belediyesi Almanya 19.09.2012 İstanbul
Aden Yemen 08.11.2012 İstanbul
Mekke Suudi Arabistan 13.12.2012 İstanbul
Juba Güney Sudan 18.12.2012 İstanbul
Dakar Senegal 26.01.2013 İstanbul
Monrovia Liberya 31.01.2013 Monrovia
Akra Gana 19.02.2013 İstanbul
Encemine Çad 03.09.2013 İstanbul
Guangzhou Çin 25.03.2015 Guangzhou
Mogadişu Somali 23.02.2016 İstanbul
Ulan Bator Moğolistan 25.04.2016 Ulan Bator
Hangzhou Çin 28.04.2016 Hangzhou
  • Canlı Destek
  • Beyaz Masa
  • Hava Durumu
  • Trafik
  • Sosyal Tesisler